Vô minh và si trong "tham, sân, si"

Bạn chia sẻ:

“…, Giờ nhiều việc mình buông bỏ và không quan tâm. Tập sống nhẹ nhàng lướt qua ngày,…”.

Đọc được những dòng này, với sau bao nhiêu chuyện xảy ra, tôi biết để làm được như vậy, đã là một sự nỗ lực rất phi thường với bạn rồi. Rất vui vì điều này và tôi hi vọng, một ngày không xa, bạn sẽ nhắn cho tôi với nội dung: “Giờ suy nghĩ thông suốt rồi và nhiều việc mình buông bỏ. Tập sống nhẹ nhàng lướt qua ngày.”

Ba từ "tham, sân, si" thường đi chung và chúng ta cũng hay nghe nói về "vô minh" và "tham" với "sân" nhưng lại ít khi nói về "si". Vậy thì hôm nay, tôi sẽ mượn lời chia sẻ của bạn này để nói về “si”.

“Không quan tâm” rồi để cho mọi chuyện qua đi, với “suy nghĩ thông suốt” rồi để cho mọi chuyện qua đi, cũng là một loại trạng thái cho qua để sống nhẹ nhàng hơn nhưng hai trạng thái này là một trời một vực.

Và đây cũng là cách mà phiền não của bạn được nuôi dưỡng một cách âm thầm mà bạn không nhận ra. Đến khi nó bùng phát và đưa bạn vào đau khổ, bạn cũng không biết rằng những sự đau khổ này đã được bạn nuôi dưỡng từ rất lâu.

Ba từ "không quan tâm" này, không chỉ riêng bạn mà hầu hết mọi người, đều dùng trạng thái này trong cuộc sống hàng ngày và rất thương xuyên. Tôi cũng đã từng như vậy.

"Không quan tâm", chính là loại trạng thái "lờ đi". Có thể bạn biết về việc đó là như vậy, cũng có thể bạn không biết về việc đó là như vậy, nhưng bạn biết có sự việc như vậy và chọn cách phớt lờ nó đi như mình chưa từng biết. 

Với cách này, hoạt động như sau: "Bạn nhận thông tin đó. Rồi bạn ra một lệnh cho bộ não hãy xóa nó đi. Bộ não nhận lệnh và xóa nó đi. Thông tin đó được văng vào sọt rác. Việc vứt nó vào sọt rác, chỉ là lưu trữ nó vào một nơi ít quan trọng hơn, ít bị chú ý hơn vì bộ não không có chức năng xóa vĩnh viễn."

Nhưng bạn biết đấy, nó nằm trong sọt rác nhưng nhất cử nhất động của bạn, nó điều biết hết. Nó chỉ chờ ngày được "khôi phục" thôi. Và khi nó được khôi phục, có nghĩa là bộ não đang nhận lệnh từ bạn một thông tin nào đó tương tự vừa mới tiếp nhận được từ bên ngoài và cần phải truy lục bên trong những thông tin tương tự như vậy để tổng hợp và trả kết quả cho bạn. Thế là thông tin đó được lấy lại từ thùng rác. Khi nó được khôi phục, tác dụng của nó là bổ sung vào chỗ thông tin mới đang nhận, để tổng hợp ra một loại thông tin lớn hơn, để trả kết quả cho bạn.

Điều này có nghĩa là, một thông tin ban đầu, sau một thời gian im lặng, nó xuất hiện trở lại với một hình tướng mới, to lớn hơn và phức tạp hơn.

Thực tế, trong cuộc sống hàng ngày, có những chuyện xuất hiện và lặp đi lặp lại rất nhiều lần nhưng bạn lại cứ phớt lờ nó theo kiểu: “cho qua đi, để chiều hay mai tìm hiểu sau”. Rồi ngày mai, cũng lại tương tự như vậy. Cho đến một ngày, sự cố xảy ra với chính điều đó nhưng mọi sự đều đã muộn.

Có những chuyện đã xảy ra và gây tổn thương cho bạn. Thay vì tìm hiểu nguyên nhân tại sao cùng giải pháp xử lý, để tránh việc này có thể diễn ra thêm một lần nữa trong tương lai. Nhưng vì nó đã làm bạn bị tổn thương, bị đau khổ nên bạn lại chọn cách cố gắng chôn dấu nó, cố gắng lãng quên nó, mặc kệ nó với suy nghĩ rằng: chuyện đã xảy ra, chắc chắn sẽ không xảy ra nữa, theo thời gian, sẽ quên nó thôi.

Thời gian làm bạn quên nó thật. Nhưng chỉ là tạm quên thôi vì nó đã được bạn cất đi một nơi nào đó bên trong bạn mà chính bạn cũng không hay biết việc sắp xếp này. Đến một ngày, khi gặp một chuyện tương tự, nó lại xuất hiện và cộng hưởng để tạo thành một sự việc lớn hơn, ngoài sự kiểm soát của bạn.

Tôi lấy ví dụ. 

Năm năm trước, bạn có yêu một người và bị người đó lừa dối một số tiền. Bạn gần như không còn nhớ đến người đó cũng như việc bị lừa gạt đó. Bạn không nhớ, không có nghĩa là nó không tồn tại.  

Một ngày đẹp trời, bạn tình cờ và trúng tiếng sét ái tình một lần nữa. Hai bạn bắt đầu tìm hiểu. Bạn phát hiện ra người này có một số hành động và lời nói rất giống với người cũ. Ngay lúc này, chuyện của năm năm trước tự nhiên nhảy ra và nói với bạn: “đó, nó lại lừa mày đấy, cẩn thận nhé”. Và cứ thế, những chuyện cũ của năm năm trước dần dần xuất hiện mạnh mẽ và dày đặc hơn, khiến cho mối quan hệ này luôn trong trạng thái của sự ngờ vực, dè dặt, bất an và cuối cùng là đổ vỡ. 

Sự đổ vỡ này, không phải do đối phương là người xấu và đang muốn lừa gạt bạn, mà nó đến từ sự ám ảnh của những chuyện đã xảy ra trong quá khứ.

Đó chính là cách hoạt động của si mà chúng ta hay gọi là vô minh. Nó được diễn giải là si mê, mê muội, ngu si. Những tưởng là một dạng thiếu hiểu biết, không có kiến thức nhưng ngược lại hoàn toàn. Một người rơi vào trạng thái “si”, không đồng nghĩa họ không có kiến thức, thậm chí là rất nhiều kiến thức. “Si” khiến cho những kiến thức này, những kinh nghiệm này, những trải nghiệm này,… bị hiểu sai, theo chiều hướng tiêu cực và thiếu thiện lành.

Thực tế cho thấy, một người có càng nhiều kiến thức, khi rơi vào trạng thái “si” thì mức độ nguy hiểm càng cao.

Si hay vô minh, không có cách nào khác để đoạn diệt ngoài việc khai mở Tâm Từ Bi. Khi Tâm Từ Bi được khai mở, tất cả những gì đã và đang ẩn nắp bên trong bạn, sẽ được đưa ra ánh sáng một cách có kiểm soát. Đó chính là bản chất thật của mọi sự trên đời.